Online jeugdcriminaliteit voorkomen begint thuis. Overheidsrichtlijnen helpen ouders om grenzen te stellen. Lessen in digitale vaardigheden/mediawijsheid kunnen jongeren stimuleren om thuis het gesprek aan te gaan over wat zij online meemaken.
In de klas leren jongeren over online normen. Ze leren kritisch te zijn over wat ze online tegenkomen en plaatsen. En dus ook dat ze eerder het gesprek kunnen aangaan met volwassenen over wat ze online meemaken.
Wat gaat goed?
Scholen, jeugdgezondheidszorg, jeugdagenten, jeugdboa’s en jongerenwerk hebben contact met ouders en jongeren. Zij kunnen een belangrijke preventieve rol spelen. In sommige gemeenten wordt al samengewerkt via voorlichting op scholen en ouderavonden.
'Het is belangrijk om krachten te bundelen in plaats van incidenteel voorlichtingsaanbod.' - GGD
Wat kan beter?
Ouders voelen zich vaak machteloos en onvoldoende ondersteund. Jongeren voelen zich niet gezien en gehoord als zij online problemen ervaren.
Professionals hebben niet altijd actuele kennis of tijd om ouders en jongeren structureel te begeleiden. De ondersteuning is vaak incidenteel en niet regionaal of gemeentelijk afgestemd.
'Ik maak mij best wel zorgen over wat er gebeurt achter dat scherm. Ik weet niet wat ze allemaal tegenkomen en ik controleer dat ook niet.' - Ouder
Professionals zijn onvoldoende op de hoogte van de actualiteiten in de online leefwereld, welke trends er spelen en hoe populaire socialmedia-apps en games werken. Ook vragen professionals in gesprekken met jongeren te weinig naar de online leefwereld. Vragen gaan vaak wel over bijvoorbeeld afspraken over schermtijd, maar niet over de inhoud, zoals:
- Wat kijk en doe je online?
- Wat kom je tegen?
- Wat heeft je interesse?
- Wat doe je als je vervelende dingen tegenkomt?
- En wat doet dat met je?
Waarom is samenwerking belangrijk?
Wanneer gemeenten (GGD), scholen, politie, boa’s en jongerenwerk gezamenlijk optrekken en ouders vroeg (bij voorkeur in het basisonderwijs) bereiken, kunnen ouders hun kinderen beter online begeleiden.
'Er is niemand met een helikopterview.' - Ouder
'Voor je gevoel ben je altijd te laat. Op het moment dat jij het snapt, hebben ze alweer een ander soort platform gevonden.' - Ouder
Wat kunnen scholen, gemeenten en organisaties doen?
Van basisschool tot middelbare school is hiervoor aandacht nodig. De activiteiten kunnen gekoppeld worden aan de SLO-kerndoelen voor digitale geletterdheid en burgerschap of de Gezonde School-aanpak.
Scholen kunnen dit samen met gemeenten oppakken. Het is daarbij nodig om bij ouders en jongeren na te gaan wat hun behoeften zijn. Naar effectieve voorlichting over online veiligheid is helaas nog niet veel onderzoek gedaan. Het Trimbos-Instituut deelt wel onderzoek naar wat werkt in voorlichting over drugspreventie. Inzichten hieruit kunnen gebruikt worden bij voorlichting over online veiligheid.
Voor het samenwerken met ouders kunnen verschillende organisaties een rol spelen. Zo kunnen ouders bereikt worden via gemeenten, school of de GGD.
Ouders zijn het meest betrokken op de basisschool en op evenementen die draaien om hun kind, bijvoorbeeld een schoolmusical, een tienminutengesprek of de informatieavond over de overgang naar de middelbare school. Dit kunnen goede gelegenheden zijn om het gesprek aan te gaan over mediawijsheid.
Combineer het geven van voorlichting over de online leefwereld met andere onderwerpen zoals groepsdruk, vapen/alcohol of het (pre)puberbrein. Je kunt met rondes werken waarbij in één avond verschillende onderwerpen aan bod komen. Dat spreekt ouders vaak (meer) aan.
Dat kan bijvoorbeeld via de leerlingenraad. Bespreek met hen niet alleen de risico’s van de online wereld maar ook het plezier dat zij daaraan beleven. Praat over wat ze leuk vinden, wat ze kijken, wie ze volgen en wat ze aanspreekt.