Per jaar overlijden 1800 mensen aan suïcide en het aantal mensen dat een suïcidepoging doet ligt nog veel hoger. Achter ieder cijfer schuilt een aangrijpend verhaal. Het is een verlies dat diepe sporen nalaat bij naasten, hulpverleners en de samenleving. Het is daarom belangrijk dat de nodige inspanningen worden gedaan en de juiste maatregelen worden genomen om het hoge aantal suïcides en suïcidepogingen in Nederland terug te dringen.
Ook toezicht kan hieraan bijdragen. Vanuit die overtuiging sloegen vier rijksinspecties onder de paraplu van Toezicht Sociaal Domein in 2021 de handen ineen binnen het kader van de Derde Landelijke Agenda Suïcidepreventie (2021–2025).
Vier inspecties, één missie
Onder regie van Toezicht Sociaal Domein hielden de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ), de Inspectie Justitie en Veiligheid (Inspectie JenV), de Inspectie van het Onderwijs (IvhO) en de Nederlandse Arbeidsinspectie toezicht op suïcidepreventie in de zorg, het onderwijs, de sociaaleconomische sector en het domein van justitie en veiligheid. Met als doel: bijdragen aan een samenhangend toezicht op signalering, ondersteuning en nazorg — over sectoren heen.
Daarnaast voerden de inspecties afzonderlijk toezicht uit in hun sector. Om zo in alle sectoren de juiste beweging te stimuleren om uitvoering te geven aan de landelijke agenda.
Lokale netwerken suïcidepreventie
Opvallend is dat 60% van het aantal mensen dat zelfmoord pleegt, niet bekend is in de tweedelijnszorg. Dit benadrukt het belang van goede samenwerking binnen regionale netwerken waarin zorg, onderwijs, werk, welzijn en gemeenten samenwerken om suïcides te voorkomen. Vier van deze regionale netwerken werden bezocht om te kijken naar wat er goed gaat in de samenwerking en wat er beter kan. Factoren voor een succesvolle samenwerking waren:
- het kunnen inspelen op de specifieke behoeften en situatie in de regio;
- betrokkenheid van professionals én vrijwilligers;
- de inzet van ervaringsdeskundigen.
Tegelijkertijd kwam er een aantal uitdagingen naar voren, zoals signaleringsproblemen door hoge werkdruk, afhankelijkheid van individuen en gebrek aan structurele financiering. De bevindingen en conclusies van dit toezicht staan beschreven in de publicatie Suïcidepreventie:de noodzaak van samenwerking om zelfdoding te voorkomen.
Toekomst
De gezamenlijke invulling van de vier inspecties aan de Derde Landelijke Agenda Suïcidepreventie is eind 2025 afgerond. Maar aandacht voor dit onderwerp blijft uitermate belangrijk, ook voor de gezamenlijke inspecties. Suïcidepreventie en mentaal welbevinden blijven dan ook onderdeel uitmaken van ons toezicht. We blijven aandacht vragen voor preventie, tijdige signalering van risico’s en kwetsbaarheid en nazorg-in alle sectoren en voor alle mensen.
De wijziging in de Wet publieke gezondheid voor integrale suïcidepreventie, die in januari 2026 van kracht is gegaan, zorgt voor duurzame verankering van een sectoroverstijgend, integraal en effectief suïcidepreventiebeleid binnen de landelijke en lokale overheid. De vier inspecties en TSD roepen op om deze kansen te benutten en lokale netwerken verder te ontwikkelen en duurzaam te verankeren in álle regio’s.